Lapsang Souchong (China)
Rokerig, mysterieus en eigenzinnig: Lapsang Souchong is een thee die meteen in het geheugen gegrift blijft. Wie deze Chinese zwarte thee voor het eerst proeft, vergeet het nooit meer. Niet omdat hij subtiel is, integendeel – maar omdat zijn geur je neus binnendringt als een knetterend kampvuur op een koude herfstavond. Toch zit er achter die rokerige façade een lange traditie, een delicate balans, en een onverwacht zacht hart. Laten we dieper ingaan op deze fascinerende thee, met zijn wortels diep in het bergachtige zuiden van China.
Wat is Lapsang Souchong precies en waar komt hij vandaan?
Lapsang Souchong is een zwarte thee afkomstig uit de provincie Fujian in het zuidoosten van China, meer bepaald uit de regio Wuyi. De naam ‘Lapsang’ verwijst naar het lokale dialect voor ‘hoog berggebied’, terwijl ‘Souchong’ slaat op de vierde en vijfde blaadjes van de theestruik, die normaal grover en minder aromatisch zijn dan de topblaadjes die voor delicate theesoorten gebruikt worden. Maar net dat ‘grovere’ karakter maakt deze bladeren bij uitstek geschikt voor een krachtige verwerking.
Wat Lapsang Souchong zo bijzonder maakt, is de manier waarop de bladeren worden gedroogd en gerookt. In plaats van gewoon te laten verwelken en oxideren zoals bij andere zwarte theesoorten, worden de bladeren van Lapsang Souchong langzaam boven een vuur van naaldhout (meestal pijnboom of cipres) gerookt. Dat rookproces duurt uren, soms dagen, en dringt diep door in het blad. Het resultaat is een thee die ruikt naar kampvuur, leer, en gerookt spek – en smaakt naar aardse diepte, met een toets van hars en een hint van karamel.
Traditioneel werd Lapsang Souchong geproduceerd als een ‘oplossing’ om theebladeren sneller te drogen bij nat weer. Maar al snel werd de thee een categorie op zichzelf. Europese handelaars – vooral de Britten – waren er dol op. Winston Churchill was naar verluidt een grote fan, en het is niet moeilijk te begrijpen waarom: de thee past perfect bij een stevige sigaar en een dikke roman bij het haardvuur 🔥.
Het productieproces van Lapsang Souchong: een ambacht met rook
De productie van Lapsang Souchong volgt grotendeels het patroon van zwarte thee, maar met een extra dimensie: vuur. Eerst worden de blaadjes geplukt van de oudere takken van de Camellia sinensis-plant. Ze worden daarna verwelkt – vaak buiten in bamboemanden of binnen op rekken, afhankelijk van het weer. Hier begint al een lichte oxidatie. Vervolgens worden de bladeren gerold om hun sappen vrij te maken en oxideren ze verder in een warme, vochtige omgeving.
Nu komt de stap die Lapsang Souchong tot een buitenbeentje maakt: het roken. In traditionele methodes worden de bladeren in bamboe manden boven smeulend vuur gehangen. De rook van naaldhout dringt diep door in de bladeren, waardoor een uitgesproken geur en smaak ontstaat. Sommige varianten worden meerdere keren gerookt, afgewisseld met perioden van drogen, wat de intensiteit kan verhogen tot bijna whisky-achtige levels.
Moderne producenten maken soms gebruik van ovens of rookkamers om het proces beter te kunnen controleren. Toch zweren kenners bij de traditionele manier. Er bestaat ook een gerookte én ongebrande variant die milder is – ideaal voor wie net kennismaakt met deze theesoort en nog niet klaar is voor het volle kampvuurgeweld.
Hoe smaakt Lapsang Souchong echt?
Wie denkt dat Lapsang Souchong alleen maar naar rook smaakt, doet de thee eigenlijk tekort. Achter de rokerige topnoten zit een zachte, bijna fluwelige kern. De eerste slok is vaak verrassend zoetig, met een smaak die doet denken aan gedroogde pruimen, donkere honing en harsachtig hout. Bij sommigen roept het herinneringen op aan oude bibliotheken, natte dennenbossen of een avond rond een vuurkorf. En ja, er zijn ook mensen die het vergelijken met asbak of spek – smaken verschillen nu eenmaal 😉.
Toch is er een nuance. Goed gemaakte Lapsang Souchong is in balans. De rook is aanwezig, maar niet verstikkend. Er zit een bepaalde zachtheid in die uitnodigt tot rustig nippen. Mijn persoonlijke tip? Laat de thee even afkoelen voor je hem drinkt. Als hij wat minder heet is, komen de zoetere en houtachtige tonen beter tot hun recht. Je proeft dan echt de complexiteit, in plaats van enkel het vuur.
Drink je hem puur of met een wolkje melk? Traditioneel wordt Lapsang Souchong zonder toevoegingen gedronken, maar in het Westen vind je veel liefhebbers die er een beetje melk aan toevoegen – wat de scherpe kantjes verzacht en de thee bijna dessertachtig maakt. Zelf vind ik hem het lekkerst bij een stukje donkere chocolade of een zoute kaas. De combinatie van rook en vet is een match made in heaven.
Wanneer en waarom drink je Lapsang Souchong?
Niet elke thee is een allrounder. Groene thee drink je bij voorkeur ’s ochtends of in de namiddag, oolong vraagt om stilte en concentratie. Lapsang Souchong daarentegen is een thee met een karakter, en hij stelt eisen. Je drinkt hem niet zomaar tussendoor. Het is een thee voor koude dagen, voor momenten van introspectie, voor als je de stilte opzoekt of jezelf wil opwarmen van binnenuit.
Hij past goed bij stevige maaltijden, bij wild, bij gebraden vlees – of bij een stevige kaasplank. Ook bij rokerige whisky’s, donkere bieren of barbecuegerechten kan hij verrassend complementair zijn. Sommigen gebruiken hem zelfs als ingrediënt in marinades of sauzen, om gerechten een rokerige diepte te geven zonder echt vuur te hoeven maken.
En eerlijk? Soms is het gewoon leuk om een thee in huis te hebben die anders is. Die je vrienden verbaast. Die je oma met opgetrokken wenkbrauwen laat vragen: “Wat is dát nu weer?” Het is een theesoort met een verhaal, en wie hem leert appreciëren, heeft er een trouwe bondgenoot bij in de theekast.
Zijn er verschillende soorten Lapsang Souchong?
Jazeker. Niet elke Lapsang is even intens of klassiek gerookt. Je vindt tegenwoordig verschillende variaties:
- Traditionele Lapsang Souchong: stevig gerookt, vaak met een diepe, harsachtige geur. Ouderwets, maar onweerstaanbaar voor de purist.
- Moderne gerookte versies: milder, gecontroleerder, vaak vriendelijker voor beginners. Soms zelfs subtieler dan verwacht.
- Zheng Shan Xiao Zhong: een premium variant die veel minder rokerig is en waarbij meer aandacht gaat naar de natuurlijke smaak van het blad zelf.
De laatstgenoemde, Zheng Shan Xiao Zhong, is vooral geliefd bij Chinese theekenners en wordt soms foutief als gewone Lapsang Souchong verkocht in het Westen. Maar wie de verschillen kent, merkt het meteen: hij is ronder, fruitiger, minder brutaal.
De keuze hangt af van je smaakprofiel. Ben je fan van krachtige espresso’s, donkere rum of gerookte gerechten? Dan voel je je ongetwijfeld thuis bij een klassieke Lapsang. Hou je eerder van subtiele, zachte smaken? Begin dan met een lichtere versie – of bereid je voor op een intense ervaring, met een open geest.
Hoe zet je Lapsang Souchong op de juiste manier?
Lapsang Souchong is vergevingsgezinder dan veel delicate theesoorten, maar dat wil niet zeggen dat je hem gedachteloos moet zetten. Gebruik bij voorkeur water van 95°C en laat de thee 3 tot 4 minuten trekken. Voor een theepot van 500 ml gebruik je ongeveer 2 afgestreken theelepels losse thee. Bij een tweede infusie kun je de trektijd iets verlengen.
Gebruik liever geen kokend water van 100°C – dat haalt de scherpste rooknoten naar boven. En probeer hem zeker eens in een gaiwan of kleine pot met korte infusies: op die manier kun je zijn smaaklaagjes beter verkennen. En wie weet ontdek je dan een onverwachte zachtheid, een hint van sinaasappel of een toets van cederhout.
Voor koude bereiding – bijvoorbeeld in de zomer – is Lapsang Souchong ook verrassend lekker. Cold brew zorgt voor een zachtere rook, gecombineerd met een frisse afdronk. Voeg een schijfje sinaasappel of een takje rozemarijn toe, en je hebt een originele iced tea die zelfs op een tuinfeest imponeert 🍹.
Lapsang Souchong is een thee die het hart niet verovert door zijn elegantie, maar door zijn moed. Door rechtuit te zijn. Door karakter te tonen in een wereld vol zachte randjes. Hij zal niet iedereen bekoren – maar wie hem in het hart sluit, laat hem nooit meer los.